Hoe de dollarkoers doorwerkt in je wekelijkse boodschappenkar

Je staat bij de kassa en merkt dat je pak koffie weer iets duurder is geworden. Vaak denk je dan aan slechte oogsten, hogere energiekosten of gewoon inflatie. Maar er speelt nog iets mee dat je niet op het prijskaartje ziet: de wisselkoers tussen de euro en de Amerikaanse dollar.

Veel producten in de Nederlandse supermarkt komen van ver, en de handel daarin loopt grotendeels via de dollar. Schommelt die munt ten opzichte van de euro, dan werkt dat met enige vertraging door in wat jij betaalt. In dit artikel lees je hoe dat mechanisme werkt en bij welke producten je het het sterkst merkt.

Waarom de dollar in je boodschappen zit

De dollar is de belangrijkste munt in de internationale handel. Veel grondstoffen worden op de wereldmarkt in dollars geprijsd, ook als ze niet uit de Verenigde Staten komen en niet naar de Verenigde Staten gaan. Een Braziliaanse koffieboer en een Europese koffiebrander rekenen daardoor vaak in dollars met elkaar af.

Voor een Nederlandse importeur betekent dit dat hij eerst euro’s moet omwisselen om te kunnen betalen. Wordt de dollar duurder, dan heeft hij meer euro’s nodig voor dezelfde hoeveelheid bonen. Wordt de dollar goedkoper, dan kan hij voor hetzelfde geld meer inkopen. Die inkoopprijs is uiteindelijk een van de bouwstenen van de prijs in het schap.

Koffie en cacao: gevoelig voor koers en oogst

Koffie en cacao zijn klassieke voorbeelden van grondstoffen die op internationale beurzen worden verhandeld. De prijs daar wordt vooral bepaald door vraag en aanbod: een droge periode in een groot productieland kan de prijs flink opdrijven. De wisselkoers komt daar als extra laag bovenop.

Stel dat de wereldmarktprijs van cacao gelijk blijft, maar de euro tien procent minder waard wordt ten opzichte van de dollar. Dan wordt cacao voor Europese chocolademakers ongeveer tien procent duurder, zonder dat er in Afrika of Zuid-Amerika iets is veranderd. Andersom kan een sterke euro een deel van een prijsstijging op de wereldmarkt opvangen. Daarom zie je soms dat koffie in Europa minder hard stijgt dan je op basis van het nieuws zou verwachten, of juist harder.

Fruit, noten en andere importproducten

Niet alleen grondstoffen zijn gevoelig voor de koers. Bananen, ananassen, avocado’s, noten en tropisch fruit worden vaak in dollars ingekocht. Ook rijst, sommige soorten vis en specerijen volgen dit patroon. Daarnaast kosten transport en brandstof voor de scheepvaart doorgaans dollars, zodat een duurdere dollar ook de vrachtkosten opdrijft.

Wil je zien hoe de euro zich de afgelopen tijd tegenover de dollar heeft ontwikkeld, dan vind je actuele koersen en achtergrondinformatie op dollarkoers.nl. Zo kun je zelf nagaan of een prijsstijging in de winkel samenvalt met een zwakkere euro.

Bij verse producten gaat het doorgeven van kosten vaak sneller, omdat die voortdurend opnieuw worden ingekocht. Bij houdbare producten zoals koffie of chocolade kan het juist maanden duren.

Waarom je het pas later merkt

Een koersdaling van vandaag zie je niet morgen terug in de supermarkt. Importeurs en fabrikanten dekken hun valutarisico vaak af door vooraf koersen of prijzen vast te leggen. Ook sluiten supermarkten contracten af met leveranciers voor langere periodes. Daardoor werkt een koersverandering pas na weken of maanden door.

Dat werkt in twee richtingen. Als de dollar weer goedkoper wordt, daalt de prijs in de winkel ook niet meteen. Bovendien is de wisselkoers slechts één onderdeel van de prijs: loonkosten, verpakking, energie, marges en belastingen tellen ook mee. Een koersschommeling van een paar procent valt daardoor soms nauwelijks op, terwijl een grote en langdurige verschuiving wel degelijk zichtbaar wordt.

Wat je er zelf mee kunt

Je hebt geen invloed op de wisselkoers, maar je kunt er wel slim mee omgaan. Een paar praktische ideeën:

• Let op aanbiedingen van houdbare importproducten zoals koffie en chocolade en sla in als de prijs gunstig is.
• Kies vaker voor seizoensfruit uit Europa, dat minder afhankelijk is van de dollar.
• Vergelijk huismerken met A-merken; het prijsverschil kan groter worden als inkoopkosten stijgen.
• Houd het koersnieuws in de gaten om prijsontwikkelingen beter te begrijpen.

Een onzichtbare factor op je bon

De wisselkoers staat nergens op je kassabon, maar hij reist wel mee in je boodschappentas. Vooral bij koffie, cacao, tropisch fruit en andere producten van buiten Europa bepaalt de verhouding tussen euro en dollar mede wat je betaalt. Wie dat weet, kijkt net iets anders naar prijsstijgingen en kan bewuster kiezen wat er in de kar belandt.